Nostaljik Türk filmleri  |   Nostaljik Yabancı filmler  |   İstanbul AVM'ler  |   Ankara AVM'ler  |   İzmir AVM'ler  |   Kıbrıs AVM'ler  |  

Malatya

Malatya (kent) (sehir)

Malatya (kent), Malatya ilinin merkezi. Malatya kenti Malatya ovasının güney kenarında eğimli biryüzey üstünde kurulmuştur.
TARİH Malatya kenti önce günümüzdeki yerinden daha kuzeydoğuda, `Aslantepe` adı verilen yerde kuruldu (burada yapılan kazılarda `Maldiya` adlı önemli Hitit kentinin kalıntıları bulunmuştur). Hititlerden Asurlulara ge­ çince adı `Milidya`ya, Roma döneminde de `Melitene`ye dönüştü ve yeri değiştirilerek, ovanın ortasında, günümüzde `Eski Malatya` (yakın yıllarda Battalgazi adı verildi) denilen yerde yeniden kurulup, surlarla çevrildi. Roma dönemini izleyen dönemde surları imparator İustianianos`un buyruğuyla pekiştirilen kent, bir ara Sasanilerin eline geçtiyse de, çok geçmeden Bizanslılar tarafından geri alındı. Emevi Halifesi Muaviye I döneminde müslümanlAraplartarafından fethedilip, sonraki yıllarda Araplar ile Bizanslılar arasında birkaç kez el de­ ğiştirdi. XI. yy`ın ikinci yarısından başlayarak Malatya ve çevresine Türklerin akınları başladı ve Selçuklulara geçen kent, Selçuklulara bağımlı olarak kalıp, Danişmentoğulları Beyliği`nin önemli kentlerinden biri oldu. Sonra sık sık el değiştirip (Memluklar, Osmanlılar, Timur ve Dulkadıroğulları), Mısır seferine çıkan Yavuz Sultan Selim I tarafından alınarak, kesin biçimde Osmanlı topraklarına katıldı (1516). Osmanlı sınırları içine girinceye kadar bir sınır kenti işlevi gördüğünden surları hep onarılan ve sağlam tutulan Malatya, Osmanlı toprakları içinde bu işlevini yitirince kalesi ve surları kendi haline bırakılarak büyük ölçü­ de yıkıldı. Osmanlı yönetim örgütünde önceleri Maraş eyaletine bağlı bir sancağın merkeziyken, daha sonra Diyarbekir eyaletine, XIX. yy`ın ikinci yarısında da Mamuret ül-Aziz vilayetine bağlandı. Osmanlı döneminde de halkının yüzyıllardır olduğu gibi kış mevsimini kentte geçirip yaz mevsiminde daha güneydeki `Aspuzu` adlı yazlık yerleşmeye göçtüğü Malatya`da, Nizip|Savaşı|sırasında (1838-39) askerî birliklerin kış mevsimini geçirmeleri üstüne, her yıl oldu­ ğunun tersine kışı da Aspuzu`da geçirmiş olan kent halkı, askerlerin bakımsız bıraktıkları kente bir daha dönmedi ve Aspuzu`ya kesin olarak yerleşilmesinden sonra, Aspuzu`ya Malatya, bırakılan Malatya`yaysa `Eski Malatya` (1987`den sonra Battalgazi) denmeye başlandı ve Malatya gelişirken, Eski Malatya gün geçtikte geriledi. GÜNÜMÜZDE MALATYA Cumhuriyet dönemi başlarında aynı adlı ilin merkezi olan Malatya, 1931`de Malatya-Fevzipaşa demiryolunun, 1937`de de Sivas-Malatya demiryolunun yapılmasıyla önemli bir demiryolları kavşağı haline gelince, art arda kurulan büyük sanayi kuruluşları (pamuklu dokuma, tütün ve sigara, şeker, vb. fabrikaları) sayesinde hızla gelişti. Buna paralel olarak nüfusu da artıp, 1927`de 20 000`i pek az geçerken (20 399), 1950`de 50 000`e yaklaştı (48 621); 1965`te 100 000`i aşıp (104 428), 1985`te, 200 000`i de geçti (243 138)|ve 1990 nüfus sayımında 300 000`e yaklaşarak (281 776), nüfus bakımından Türkiye`nin ondördüncü, Doğu Anadolu Bölgesi`nin de birinci kenti haline geldi. Günümüzde Malatya`nın ana eksenini doğu-batı doğrultulu cadde oluşturur. Kent merkezini tren istasyonuna bağlayan bu cadde üstünde başlıca iş yerleri, sanayi kuruluşları ve yönetim binaları yeralır. Demiryolu istasyonunda 915 m olan yükselti, yukarı mahallelerde 950 m`yi bulur.

Malatya (il) (sehir)

Malatya (il), Doğu Anadolu Bölgesi`nin Yukarı Fırat bölümünde il. Yüzölçümü 12 313 km2, nüfusu 1990 sayımına göre 702 055, merkezi A4a/afyalkenti;olan Malatya ili 14 ilçeye ayrılmıştır: Merkez, Akçadağ, Arapkir, Arguvan, Battalgazi, Darende, Doğanşehir, Doğanyol, Hekimhan, Kale, Kuluncak, Pötürge, Yazıhan, Yeşilyurt. Doğuda Elazığ, güneydoğuda Diyarbakır, güneyde Adıyaman, batıda Kahramanmaraş, kuzeybatı ve kuzeyde Sivas, kuzeydoğuda Erzincan illeriyle sınırlı olan Malatya ilinin güney kesiminde, `Güneydoğu Toroslar`ın uzantıları (Malatya ili sınırları içinde kalan parçalarına, `Malatya dağları` adı verilir) yükselir. Malatya kentinin güneyindeki Beydağı`nda, yükselti 2 545 m`yi bulur. İlin orta kesimini kaplayan, kabaca üçgen biçiminde olan Malatya ovası, batı-doğu doğrultusunda akan Tohma suyu tarafından ikiye bölünür. Tohma suyunun kuzeyinde kalan kesime `Yazhan düzü` adı verilir. Kuzey kesimlerinde yeniden engebeli alanların yeraldığı ilin kuzeybatı kesiminde, yükseltisi 1 500 -1 800 m arasında değişen, Fırat`a yönelen akarsuların vadileriyle yarılmış bir yayla uzanır. Malatya, kışları soğuk, yazları sıcak kara iklimi etkisindedir. İl merkezindeki meteoroloji istasyonunun uzun süreli gözlemlerine göre, en soğuk ay ortalaması -0,9 °C, en sıcak ay ortalaması 27,5 °C, günümüze kadar kaydedilen en düşük sıcaklık -25,1 °C (13.1.1929), en yüksek sıcaklık 41,8 °C`dır (21.7.1937). Yıllık yağış miktarı azdır. İl merkezinde 383 mm`den kuzeye doğru artar (Arapkir`de 840 mm). İl merkezinde ortalama olarak yılda 17 gün kar yağar ve yağan kar, 33 gün yerde kalır. İlin dağlık ve yayla görünüşlü kesimlerinde, yer yer çalılaşmış meşelerden oluşan bir orman örtüsü lekeler halinde uzanır. Orman örtüsünün en çok yer tuttuğu alan, Hekimhan ilçesidir. Ovalık kesimlerdeyse, doğal bitki örtüsü, bozkır (step) görünüşündedir. İlin başlıca akarsuyu, doğuda Elazığ iliyle sınırı çizen Fırat ırmağıdır. Öbür büyük akarsular (Tohma suyu, Arapkir çayı, Hekimhan`dan geçen Davulgan suyu, vb) da Fırat`a karışırlar.
EKONOMİ Malatya ilinde tarım, çeşitliliğiyle dikkati çeker. Tarıma ayrılan alanlarda tahıl ekiminin ağırlık kazanmasına kar­ şın, sanayi bitkilerine, sebze ve meyve yetiştiriciliğine ayrılan alanlar da önemlidir. Tahıl türleri arasında en çok buğday ekilir. Doğu Anadolu|Bölgesi|içinde, sanayi bitkileri tarımının en çok gelişmiş olduğu il, Malatya`dır. Birinci sırayı şekerpancarı alır; onu sırasıyla tütün ve pamuk (çok az) izler. Malatya ili sınırları içinde, bağcılık ve meyvecilik de geliş­ miştir: Bütün Doğu AnadoluBölgesi`ndekibağların yarı­ sına yakını, Malatya Hindedir. Çeşitli meyveler arasında özellikle kayısı (4 milyonu aşkın ağaç), ilin ticaretinde önemli yer tutar. Hayvancılıkta koyun yetiştiriciliği ağır basar; onu kıl keçi sayısı çok geriden izler. Malatya`da hayvancılığın gelişmesinde, Sultansuyu harası olumlu rol oynamıştır. 1929 yılında kurulan bu haranın (günü­ müzde jtarım işletmesi) atçılık, sığırcılık, koyunculuk ve tavukçuluk şubeleri vardır. İl sınırları içindeki başlıca yeraltı gelir kaynağı, Hekimhan ilçesi sınırları içindeki Hasançelebi`de bulunan demir yataklarıdır. Sanayi etkinlikleri-daha cumhuriyetin ilk döneminde Malatya`ya girmiş (Malatya Tütün ve Sigara Fabrikası; Malatya Bez Fabrikası; vb.), sonraki dönemlerde de sanayileşme sürmüştür (Malatya Şeker Fabrikası ve çeşitli sanayi kolları). ULAŞIM Malatya, İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerinden gelip, • Güneydoğu Anadolu`ya yönelen karayolları ve demiryolları üstünde yeralır. İl merkezine 1931`de ulaşan Fevzipaşa-Malatya demiryolu ile 1937`de ulaşan Sivas (Çetinkaya)-Malatya demiryolu, birleşerek bir yandan Elazığ üstünden Muş ve Tatvan`a ulaşır ve Van gölü kıyı­ sına varır, bir yandan da, Diyarbakır üstünden Kurtalan`a ulaşır. Çevresine düzgün karayollarıyla da bağlanmış olan ilin merkezi ile Ankara arasında, düzenli uçak seferleri de yapılmaktadır.

Bunlara bakanlar bunlara da baktı

Benzer isimler

Güncel Filmler

Son Eklenen Filmler

Bi` İlhan İrem Vardı
Bi` İlhan İrem Vardı Devamı
Komünist Başkan
Komünist Başkan Devamı

Sizin için seçtiklerimiz

Herkes Onu İster
Herkes Onu İster Devamı
Casuslar
Casuslar Devamı
Kumdaki Dehşet
Kumdaki Dehşet Devamı

Hella W
Hella W Devamı
Kesinlikle Bir Şeyler Oldu
Kesinlikle Bir Şeyler Oldu Devamı
Çılgın Aşıklar
Çılgın Aşıklar Devamı

Sisters of War
Sisters of War Devamı
Patrik 1,5
Patrik 1,5 Devamı
Babası Ne İse Oğlu da O
Babası Ne İse Oğlu da O Devamı

Kimse Var mı?
Kimse Var mı? Devamı
Karo
Karo Devamı
Öyle Bir Kadın Ki
Öyle Bir Kadın Ki Devamı