Nostaljik Türk filmleri  |   Nostaljik Yabancı filmler  |   İstanbul AVM'ler  |   Ankara AVM'ler  |   İzmir AVM'ler  |   Kıbrıs AVM'ler  |  

Artvin

Artvin (kent) (sehir)

Artvin (kent), Artvin ilinin merkezi. Doğu Karadeniz dağlarını derin bir biçimde yaran Çoruh vadisinin sol yamacında yeralan Artvin`in nüfusu 20 306`dır. Doğu Karadeniz dağlarını Cankurtaran geçidinde aşan| 6 8 km`lik karayoluyla Karadeniz kıyısındaki iskelesi olan Hopa`ya bağlanır. Bu yol Artvin`den güneye doğru da bir süre Çoruh vadisini izleyerek Erzurum`a ulaşır. TARİH Artvin Ortaçağ`da kurulmuş, nispeten yeni bir kenttir. V. yy`da Bizans egemenliğinde olan günümüzdeki Artvin yöresi, VII. yy`da İslâm akınlarına uğramaya başladı ve 646`da, Halife Osman döneminde Araplar tarafından fethedildi. Daha sonra Bizans ve İslâm orduları arasında birkaç kez el değiştirip, bu el değiştirmeler sırasında Bizanslılar tarafından akın yapan İslâm kuwetlerini gözetlemek için, günümüzde Artvin kentinin çekirdeğini oluşturan Livane kalesi yapıldı (İ.S. 939). 1068`den başlayarak Selçukluların egemenliğine giren kale ve çevresi, daha sonra bir süre Gürcülerin eline geçti. Sonra yeniden Selçuklu topraklarına katıldı. XIII. yy`da Moğol ve İlhanlı akınlarına uğrayan yöre, XV. yy`da Uzun Haşan tarafından Akkoyunlular devleti topraklarına katıldı. Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Artvin`i de içine alan yöre Osmanlı topraklarına katılıp (1536-37), Livane sancağı adı verilerek Erzurum beylerbeyliğine bağlandı. Bir süre sonra Osmanlı devletinin elinden çıkıp, 1549`da geri alındı ve XVI. yy`ın sonunda Çıldır eyaleti kurulunca, Artvin bu eyalete bağlanan Livane sancağının merkezi oldu. XIX. yy`a kadar kesintisiz OsmanlIların elinde kalan Artvin, bu yüzyılda iki kez Rus işgaline uğradı. 1828`deki Rus işgalinden sonra, 1829`da imzalanan Edirne Muahedesi`yle geri alınıp, Trabzon eyaletinin Batum sancağına bağlı Livane kazasının merkezi oldu. 1877- 1878 Osmanlı-Rus savaşının sonunda imzalanan Ayastefanos ve Berlin Antlaşmaları gereğince Rusya`ya bırakıldı. Birinci Dünya Savaşı sonuna kadar süren bu işgal döneminde yerli halk zaman zaman Ruslara karşı direnişe geçti. Sözgelimi Kasım 1914`te bir sınır taburu Rus birliklerini bozguna uğrattı ve Ruslar Artvin`i boşaltmak zorunda kaldılar. Ne var ki, 2 Kasım 1914`te böylece geçici bir süre için kurtulmuş olan Artvin, dört ay sonra yeniden Ruslar tarafından alındı. Çarlık yönetiminin yıkılmasından sonra yeni Sovyet hükümetiyle 18 Aralık 1917`de imzalanan Erzincan ateşkes antlaşmasıyla Ruslar Artvin`i boşalttılar. Savaşın sonunda imzalanan Brest-Litovsk antlaşmasıyla SSCB, ile Türkiye arasındaki sınırın 1877-1878 savaşı öncesindeki duruma döndürülmesi öngörüldüğünden, Osmanlı birlikleri yeniden Artvin`e girdiler. Ama 30 Ekim 1918`de imzalanan Mondros Mütarekesi`yle Osmanlı ordusunun 1914`ten önceki sınırları gerisine çekilmesi kararlaştırılınca, Artvin boşaltıldı ve 17 Aralık 1918`de İngilizler tarafından işgal edildi. Nisan 1920`ye kadar süren bu işgalden sonra, İngilizler çekilirken Artvin`i Gürcistan`a bıraktılar. Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti`nin askerî ve diplomatik başarıları sonucunda, 27 Şubat 1921`de Artvin kesin olarak Türkiye topraklarına katıldı ve aynı yıl kurulan Artvin sancağının merkezi oldu. GÜNÜMÜZDE ARTVİN Cumhuriyetten senra 1927`de yapılan ilk sayımda kentin 2 943 olan nüfusu, önceleri çok yavaş bir biçimde artarak 1970`e kadar 10 000`i aşamadı. 1970`te 13 109`a yükselip, 1990`da 20 000`i aştı. Cumhuriyet döneminin başlarında sancaklar vilayete (il) dönüştürülünce (1924), Artvin kenti de yeni kurulan ve aynı adı taşıyan vilayetin (ilin) merkezi oldu. 1933 yılında bu vilayet lağvedildi ve Artvin yeni kurulan, merkezi Rize olan Çoruh vilayetine bir kaza merkezi olarak bağlandı. Daha sonra Çoruh ilinin merkezi oldu (1936). 1956`da ilin Çoruh adı Artvin`e dönüştürüldü. Artvin kenti günümüzde, arazi içine derince gömülmüş olan ve tabanı bu bu kesimde 225 m`yi bulan Çoruh ırmağının kıyısındaki Çayağzı mahallesinden başlayarak ırmağın çok dik olan sol yamacında yayılır. Aşağı mahalleleri ile yukarı mahalleleri arasında büyük yükselti farkı olan bu yerleşme biçimiyle, Türkiye`nin başka hiçbir kentinde görülmeyen bir özellik taşır. Kentin kurulmuş olduğu vadi yamaçlarında, alçak kesimlerde zeytinlikler, yukarıya doğru incir ve nar, daha yükseklerde erik, elma gibi meyve ağaçları yaygınlaşır. Bu sıralanış, kentin aşağı mahalleleri ile yukarı mahalleri arasında iklim farkı da olduğunu gösterir: Gerçekten, aşağıdaki Çayağzı mahallesinde ağaçlar çiçek açtığı halde, yukarıdaki mahallelerin karlar altında bulunmasına oldukça sık rastlanır.

Artvin (il) (sehir)

Artvin (il), Karadeniz bölgesinin Doğu Karadeniz bölümünde il. Yüzölçümü 7 436 km2, nüfusu 1990 sayımına göre 212 813, merkezi Artvin kenti olan Artvin ili, sekiz ilçeye ayrılmıştır: Merkez, Ardanuç, Arhavi, Borçka, Hopa, Murgul, Şavşat, Yusufeli. Doğuda Ardahan, güneyde Erzurum, batıda Rize illeriyle, kuzeybatıda Karadeniz kıyılarıyla, kuzeyde de Gürcistan topraklarıyla sınırlı olan Artvin ilinde, yüzeyşekilleri çok engebelidir. Kıyı boyunda ve Çoruh vadisi iie bazı koiiarının tabanında yeraîan küçük düzlükler dışında, vadilerle derinlemesine yarılmış, dağlık ya da tepelik bir yüzeyşekli görülür. Kuzey Anadolu dağlarının kıyı sırası. Artvin ilinin batı kesiminde uzanır. Bu dağların en yüksek kesimleri de, Artvin-Rize-Erzurum il sınırlarının birbiriyle kesiştiği alandadır (Kaçkar dağı, 3 932 m). Kuzey Anadolu dağlarının ikinci sırası olan içsıralar, ilin doğusunda, kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanırlar. Bu sıranın Artvin ilindeki en önemli öğesi, Artvin- Ardahan il sınırı üstünde yükselen Yalnızçam dağlarıdır. Çoruh vadisi ile Çoruh`al Artvin dolaylarında karışan Berta suyu vadisi, söz konusu iki sırayı (kıyı sırası ve iç sıralar) birbirinden ayırır. Artvin, küçük olmasına karşılık, şaşılacak ölçüde iklim çeşitliği gösteren bir ilimizdir. Karadeniz kıyısında kışları ılık, her mevsim bol yağışlı bir iklim egemendir. Sözgelimi Hopa`da en soğuk ay ortalaması 8,4 °C, en sıcak ay ortalaması 22 °C olan, günümüze kadar kaydedilmiş en düşük sıcaklığın -4,8 °C, (18.1.1964 ve 2.2.1967), en yüksek sıcaklığın 42,2 °C (4.6.1966), yıllık yağış tutarının da 2 069 mm olduğu bir iklim söz konusudur. Arhavi`deyse, yağış tutarı 2 267 mm`dir. Kıyı gerisinde yükselen dağlarda, kışlar sürekli ve bol karlı, yazlarsa serin geçer. Çoruh vadisinin derin tabanında, kıyıya oranla daha az yağışlı, ama kışları fazla sert olmayan üçüncü bir iklim tipi belirir. Bu vadinin aşağı çığırıysa, yükselti azlığı ve dağlar arasında kalmış durumu ile özel bir `mikroiklim` alanı oluşturur: Yağışlar azalmış, ama kışlar sertleşmemiştir. Çoruh ağzından ve yakınındaki alçak alandan giren deniz havası, kışların fazla soğumasını önler. Artvin kentindeki meteoroloji istasyonunun gözlemlerine göre, en soğuk ay ortalaması 3 , 4 °C, en sıcak ay ortalaması 21,1 °C`tır. Günümüze kadar kaydedilen en düşük sıcaklık -16,1 °C (14.1.1950), en yüksek sıcaklıksa 43 °C`tır (18.8.1961). Yıllık yağış tutarı 645 mm`dir. Doğal bitki örtüsü de, iklim koşullarına bağlı olarak, aynı biçimde çeşitlilik gösterir. Kıyı dağlarının denize bakan yamaçlarında, yağmur ormanı özelliği taşıyan ormanlar görülür. 2 100-2 400 metrelere kadar çıkabilen bu ormanın alt düzeyinde kızılağaç, gürgen, ıhlamur kayın, meşe gibi yapraklarını döken ağaçlar, yüksek kesimlerdeyse ladin gibi yapraklarını dökmeyen ağaçlar yaygındır. Kıyı dağlarının Çoruh vadisine bakan yamaçlarında ve iç sıralarda, orman biraz daha seyrektir. İlin en önemli akarsuyu, 1956 yılına kadar ile adını vermiş olan Çoruh ırmağıdır. Bu ırmağın en önemli kolları Oltu ve Tortum suları da, Artvin ili sınırları içinde Çoruh`a karışır (adı geçen her iki akarsuyun çığırlarının büyük bölümü Erzurum ilindedir). Çoruh ırmağının bütünüyle Artvin ili sınırları içinde kalan en önemli koluysa, Şavşat yöresinden gelen Berta suyudur. Artvin ilinde ayrıca, Karadeniz boyunda, kıyı dağlarının denize bakan yamaçlarından inen Arhavi ve Hopa çayları gibi kısa boylu akarsular da vardır. EKONOMİ Yüzeyşekillerinin çok engebeli oluşu nedeniyle, Artvin ilinde tarıma ayrılan alan oranı düşüktür (% 6,5 kadar). Tahıl türleri arasında, yakın yıllara kadar mısır sürekli birinci sırayı alırken, günümüzde bu durum değişmiş, buğdaydan sonra ikinci sıraya düşmüştür. Öteki ürünler arasında patates, fasulye ve biraz tütün sayılabilir. Ekili alanlar içinde, çay tarımı özel bir yer tutar. Çay bahçeleri Hopa, Arhavi ve birazda Borçka ilçelerinde yer alır. Çoruh vadisinin özel mikroiklimi, zeytin yetiştirilmesine olanak sağlamıştır. Zeytin, vadinin Yusufeli`ne kadar olan kesiminde yetişebilmektedir. İlin kıyı boyundaki kesiminde, fındıklıklar ve turunçgil bahçeleri de vardır. Artvin ilinde büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısı azdır. Arıcılık oldukça gelişmiştir. İlin en önemli yeraltı gelir kaynağı, Murgul`da işletilen bakır yataklarıdır. Sanayi kuruluşları arasında da, Murgul`daki bakır işletmesi ve buna bağlı sülfürik asit fabrikası ile Hopa, Arhavi ve Kemalpaşa`daki çay fabrikaları, Borçka kereste fabrikası ve Artvin lif-levha fabrikası sayılabilir. ULAŞIM Artvin`de yüzey şekillerinin çok engebeli oluşu, ulaşım koşullarını güçleştirir. İlin en önemli iki karayolu, Rize il sınırından girip, Arhavi-Hopa-Kemalpaşa`dan geçerek Sarp`ta Gürcistan sınırına dayanan kıyı yolu ile Hopa`ya Borçka üstünden Artvin`e bağlayan yoldur. Bu son yol aynı zamanda, Karadeniz kıyılarını Kars-Ardahan yaylasına bağlar.

Bunlara bakanlar bunlara da baktı

Benzer isimler

Güncel Filmler

Son Eklenen Filmler

Bi` İlhan İrem Vardı
Bi` İlhan İrem Vardı Devamı
Komünist Başkan
Komünist Başkan Devamı

Sizin için seçtiklerimiz

Zevk Komplocuları
Zevk Komplocuları Devamı
Gemide
Gemide Devamı
Başımın Belası
Başımın Belası Devamı

Commando
Commando Devamı
Alın Yazım
Alın Yazım Devamı
Jenitba
Jenitba Devamı

Dilenciler Kralı
Dilenciler Kralı Devamı
Yaşar Kemal Efsanesi
Yaşar Kemal Efsanesi Devamı

Kara Murat: Ölüm Emri
Kara Murat: Ölüm Emri Devamı
Kader Mahkumları
Kader Mahkumları Devamı