Nostaljik Türk filmleri  |   Nostaljik Yabancı filmler  |   İstanbul AVM'ler  |   Ankara AVM'ler  |   İzmir AVM'ler  |   Kıbrıs AVM'ler  |  

Amasya

Amasya (kent) (sehir)

Amasya (kent), Karadeniz bölgesinin iç kesiminde, 400 m yükseltide, batı-doğu doğrultusunda akan Yeşilırmak`ın her iki kıyısında yer alan Amasya`nın, nüfusu 57 288`dir. Tarih. Kimler tarafından kurulduğu kesin olarak bilinmeyen, ama tarihinin Hititler dönemine kadar indiği sanılan kentin eski adı Amaseialdi. İ.Ö. 63`te Roma İmparatorluğuma katıldı. İ.S. III. yy`daIönemli |bir Ipiskoposluk merkezi oldu. VIII. yy`ın başlarında Müslüman araplar tarafından alındıysa (712) da, çok geçmeden yeniden BizanslIların eline (geçti. XI. yy`da Türklertarafından fethedilen kent, Danişmendoğulları tarafından yönetildi. XII. yy`da Kılıçarslan II tarafından Selçuklu Devleti`ne katıldı. 1243`te Kösedağ Savaşı`ndan sonra Moğolların ele geçirdikleri Amasya, Moğol valileri tarafından yönetilmeye başlandı. Daha sonra, Sivas ve çevresinde egemen olan Eretna Bey`in ve onun mirasçılarının eline geçti. Yıldırım Bayezit tarafından 1398`de Osmanlı topraklarına katıldı (Yıldırım, Amasya`nın idaresini oğlu Çelebi Mehmet`e bıraktı). Ankara Savaşı`nda (1402) babası tutsak düşen Çelebi Mehmet, kuwetleriyle Amasya`ya çekildi ve kardeşleriyle giriştiği savaşımda, kenti üs olarak kullandı. Daha sonra Osmanlı Devleti`nin doğu sınırı yakınında stratejik önemi olan bir merkeze dönüşen Amasya, bu dönemde Padişahların da zaman zaman uğrayıp bir süre oturdukları bir kent oldu; sözgelimi Yavuz Sultan Selim, Çaldıran Savaşı dönüşünde kış mevsimini Amasya`da geçirdi; Kanuni de Nahçıvan Seferi dönüşü bir süre Amasya`da kaldı: İran, Osmanlı Devleti arasında 1555 yılında imzalanan Amasya Antlaşması, Kanuni`nin, Amasya`da kaldığı sırasında gerçekleşti. XV. ve ,XVI. yy`larda da, şehzadelerin yönetimi tecrübesi kazanmak için valilik yaptıkları merkezlerin başında gelen Amasya, bu sayede gelişti ve birçok önemli mimarlık yapıtlarıyla süslendi. XV. yy`ın başlarında 55 mahallesi bulunan, nüfusunun 8 000 kadar olduğu tahmin edilen kent, XVI. yy`da da aynı mahalle sayısını korudu; nüfusuysa yaklaşık 10 000`e ulaştı. Ama 1555`teki büyük yangınlardan ve daha sonraki Celali isyanlarından etkilenmesi sonucunda büyük ölçüde geriledi. Mahalle sayısı XVII. yy`da 53`e, XVIII. yy`da 36`ya düştü. Bununla birlikte çok sayıda eğitim kurumuyla (medrese) önemli bir kültür merkezi olma niteliğini daha sonraki yüzyıllarda da sürdürdü: 1861`de kenti ziyaret eden Fransa gezgini George Perrot, çok sayıda medrese bulunduğunu ve bu medreselerde 2 000 kadar öğrencinin okuduğunu belirterek, Amasya için `Anadolu`nun Oxford`u` deyimini kullanmıştır. Yakın dönemlerde Amasya tarihini ilgilendiren en önemli olay ise Kurtuluş Savaşı`nın başladığı ilk günlerde (22 Haziran 1919), `Amasya Genelgesi`nin kentte yayınlanmış oldu. Günümüzde Amasya* Osmanlı döneminde bir sancak merkezi olan Amasya kenti,;Cumhuriyet `in başlarında il merkezine dönüştürüldü (20 Nisan 1926), 1927`de yapılan ilk nüfus sayımında 12 481 olan nüfusu, 1950 sayımına kadar 15 000`in altında kaldı. 1960`ta 30 000`e yaklaştı (28 525), 1985`te 50 000`i (53 431), 1990 sayımında 55 000`i aştı. Yeşilırmak vadisinin batı-doğu doğrultusuna aldığı ve çok dolaştığı bir kesimde yer alan günümüzdeki Amasya kenti, bu dar boğazın iki yanında yayılır. Ama, Yeşilırmak`ın sol (kuzey) kıyısında yerleşim alanı dar ve ince bir şerit oluşturur. Buradaki dar yerleşme alanı kale kalıntıları, kral mezarları ve Yeşilırmak arasında sıkışıp kalmıştır. Bu kıyıdaki yamaçların ırmağa çok dik bir biçimde inmesi sonucunda, söz konusu sol kıyının bazı kesimlerinde kent, genişlemeye elverişli alan bulamamıştır. 1930`da kente ulaşan demiryolu da dar boğazın bu kıyısını kayalar içine oyulmuş tünellerle izleyebilmektedir. Kentin asıl yerleşim ve gelişme alanı, Yeşilırmak`ın sağ (güney) kıyısında, daha az eğimli olan kesimde (Ferhat dağı eteklerine doğru hafifçe yükselen kesimde) genişler. Kentin Yeşilırmak tarafından ikiye ayrılan mahalleleri, kent içinde 5 köprüyle biribirine bağlanır: Batıdan doğuya doğru Meydan köprüsü (İstasyon köprüsü), Maydanoz köprüsü, Alçak köprü, Hükümet köprüsü (eskiden Helkis, ya da Selkis köprüsü denilen köprü), Kunç köprüsü. Yeşilırmak`ın sol kıyısında, kale ile ırmak arasında Maydanoz köprüsünden Alçak köprünün ilerisine kadar uzanan kesim, tarihsel evlerin toplu halde bulunduğu tarihsel yerleşim alanını oluşturur. Yeşilırmak`ın güneyinde, yani sağ kıyıda bulunan kesim de, Alçak köprüden Yavuz Sultan Selim meydanına doğru uzanan alan ile kentin Selçuklu ve Osmanlı mimarlık yapılarını, alışveriş merkezini içine alır (kent zaten bu kesimde daha çok gelişmiştir). Bu kesimi batıdan doğuya doğru geçen Mustafa Kemal Paşa caddesi, kentin iş merkezi durumundadır. Amasya`da sanayi kuruluşu olarak büyük un fabrikaları, bir süt fabrikası, bir de beton yapı elemanları fabrikası vardır.

Amasya (il) (sehir)

Amasya (il), Karadeniz (Bölgesi nin,Orta Karadeniz bölümünde il. Yüzölçümü 5 520 km`, nüfusu 1990 sayımına göre 357 191, merkezi Amasya kenti olan Amasya ilinin 7 ilçesi vardır: Merkez, Göynücek, Gümüşhacıköy, Hamamözü, Merzifon, Suluova, Taşova. Doğuda Tokat, güneyinde Yozgat, batıda Çorum, kuzeyde Samsun illeriyle sınırlı olan Amasya ilinin yüzey şekilleri bakımından dikkati çeken özelliği, il topraklarını bir baştan bir başa geçen Yeşilırmak ve kolları boyunca dar boğazlar ile ovaların almaşarak birbirini izlemesidir. Bunun en güzel örneği, il merkezinin bulunduğu vadi ile yanı başındaki ovadır. Merzifon ovası, Suluova ve Taşova adı verilen ovalar, hep vadilerin genişlediği kesimlerdedir. İlin en yüksek noktasını Amasya kentinin kuzeyinde yükselen Akdağ oluşturur (2 062 m). Amasya ilinde görülen iklim, mevsimler arasındaki ısı farkları az ve her mevsimi yağışlı Karadeniz kıyı ikliminin, karasal etkilerle değişikliğe uğramış birbiçimidir. Amasya kentinde bulunan meteoroloji istasyonunun yaptığı gözlemlere göre, en soğuk ayın ortalama sıcaklığı 3,2 °C, en sıcak ayınki ise 23,9 °C`tır. Günümüze kadar kaydedilen en düşük sıcaklık-11,8 °C, enldüşük sıcaklıkı ise 43,2°Ctır. İl merkezinde yıllık yağışjortalama olarak 412 milimetredir. Amasya`ya göre daha yüksekte bulunan Merzifon`da değerler daha farklıdır. En soğuk ay ortalaması 1,3 °C; en sıcak ay ortalaması 21,4 °C; bugüne kadar raslanan en düşük sıcaklık - 20,5 °C (28.12.1953); en yüksek sıcaklık 41,9 °C (18.7.1962). Amasya`nın can damarı Yeşilırmak`tır. İlin aşağı yukarı bütün suları bu ırmakta toplanır. Yalnız, kuzeybatıda bulunan küçük bir kesimin suları il dışından geçen Kızılırmak`a gider. Yeşilırmak`ın önemli kollarından olan Tersakan çayı ve Çekerek suyu, Amasya il sınırları içinde Yeşilırmak`a kavuşur. İlde önemli göl yoktur. Küçük ama çevre güzelliğiyle dikkati çeken Borabay gölü, son yıllarda turistik önem kazanmaya başlamıştır. Amasya ilinde yüzeyin beşte biri ormanlarla kaplıdır. İlin yüksek kesimlerinde yer yer sarıçam, karaçam, kayın ve meşe ormanları görülür. EKONOMİ Amasya ilinde halkın başlıca geçim kaynağı tarımdır. Ekili alanların yüzde 85`ini kaplayan tarla ürünleri içinde ilk sırayı buğday alır. Sanayi bitkilerinden şekerpancarı ve tütün önemlidir. Tütün, ilin Taşova kesiminde, şekerpancarı zeminin uygun olduğu hemen her kesimde ekilir. Amasya her şeyden önce bir meyve ve sebze yetiştiriciliği merkezidir. Çeşitli meyveler arasında elma başta gelir: İlin adını taşıyan elma türü (Amasya elması) ün yapmıştır. Ağaç sayısı bakımından ikinci sırada şeftali gelir, ilde özellikle koyun ve keçi yetiştirilir. Büyükbaş hayvan sayısı bunlara göre azdır. Ayrıca ipekböcekçiliği ve arıcılık yapılır. Yeraltı gelir kaynaklarının başlıcası, ilin kuzey sınırı üstündeki Çeltek linyit yataklarıdır. İlde başlıca sanayi kuruluşu Suluova`daki Amasya Şeker Fabrikası`dır. Amasya ve Merzifon kentlerinde de tarım araçları yapım ve onarım atelyeleri vardır. ULAŞIM İli boydan boya aşan Samsun-Sivas demiryolu Amasya`yı komşu illere bağlar. Ayrıca karayolları da bakımlı ve dört mevsimde ulaşıma açık olabilecek kadar düzgündür.

Amasya Genelgesi (tarih)

Amasya Genelgesi, Mustafa Kemal Atatürk`ün Anadolu`daki sivil ve askerî yetkililere Sivas Kongresi`nin toplanacağını bildirmek için gönderdiği genelgeye verilen ad. Atatürk`ün 22 Haziran 1919 gecesi Amasya`da emir subayı Cevat Abbas`a yazdırdığı telgrafla yurdun çeşitli yörelerine gönderilmiş olan Amasya Genelgesi, Atatürk`ün Samsun`a çıkışından sonra giriştiği ilk açık başkaldırı belirtisi olması, `Ulusal Egemenlik` kavramını vurgulaması, bunların padişaha, hükümetine ve dış dünyaya açıklanması bakımından son derece önemlidir ve Kurtuluş Savaşı`nın dönüm noktalarından biri sayılır.

Amasya Görüşmesi (tarih)

Amasya Görüşmesi, Kurtuluş Savaşı`nda Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti temsilcileri ile İstanbul Hükümeti temsilcileri arasında Amasya`da gerçekleştirilen görüşmeye verilen ad. 20 Ekim 1919`da başlayan, Amasya Mülakatı da denen, Mustafa Kemal, Rauf Bey ve Bekir Sami Bey ile İstanbul Hükümeti adına Bahriye Nazırı Salih Paşa`nın katıldıkları, 3 gün süren görüşmede, 5`i açık 4`ü gizli 9 karar alındı. Açık kararlar vatanın bütünlük ve bağımsızlığının korunmasını, Müslüman olmayanlara ülkenin siyasal ve toplumsal düzenini bozacak ayrıcalıklar tanınmamasını, Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti`nin İstanbul`da toplanmasının sakıncalı olacağını içeriyordu. Gizli kararlara göreyse, İstanbul hükümeti Yunanlıların İzmir`i boşaltmaları için girişimlerde bulunacak, gerektiğinde halka mitingler yaptırılması için gizli talimat verilecek, zararlı dernekler denetim altına alınacak, hükümet zararlı yayınların yasaklanmasına çalışacaktı. Amasya Görüşmesi sonunda Salih Paşa, Meclisi Mebusan`ın Anadolu`da toplanmasıyla ilgili madde dışındaki maddelerin hükümet tarafından kabul edileceği konusunda güvence vermişse de İstanbul hükümeti buna uymamış,/dolayısıyla görüşme, uzun dönemde uzlaşmazlıkla sonuçlanmıştır.

Bunlara bakanlar bunlara da baktı

Benzer isimler

Güncel Filmler

Son Eklenen Filmler

Bi` İlhan İrem Vardı
Bi` İlhan İrem Vardı Devamı
Komünist Başkan
Komünist Başkan Devamı

Sizin için seçtiklerimiz

Sevdan Öldürdü Beni
Sevdan Öldürdü Beni Devamı
Robot Adam
Robot Adam Devamı

Hesher
Hesher Devamı
Kongekabale
Kongekabale Devamı
Esir
Esir Devamı

Derviş Bey
Derviş Bey Devamı
Bir Teselli Ver
Bir Teselli Ver Devamı
Garip Bir izdivaç
Garip Bir izdivaç Devamı

Ateş
Ateş Devamı